قوانین عمومی بیمه‌نامه شخص ثالث

بیمه‌گر مسئولیت مدنی بیمه‌گذار را در مقابل اشخاص ثالث به سبب حوادث وسیله نقلیه‌ای که مشخصات آن در شرایط خصوصی این بیمه‌نامه ذکر شده است بیمه می‌نماید و تعهد می‌کند طبق شرایط این بیمه‌نامه، در صورت وقوع حوادث مشمول بیمه، زیان‌های بدنی و مالی وارد به اشخاص ثالث را با توجه به حداقل تضمین مذکور در آیین‌نامه‌های اجرایی قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در مقابل اشخاص ثالث (مصوب ۲۹ دی‌ماه ۱۳۴۷) و حداکثر تا میزان مذکور در شرایط خصوصی بیمه‌نامه جبران نماید.

موارد زیر از شمول بیمه خارج است:

بیمه‌گذار مکلف است هنگام تسلیم پیشنهاد بیمه، نوع، مدل، سال ساخت، شماره موتور، شماره شاسی، شماره شهربانی، قدرت موتور (یا حجم سیلندر)، مورد استعمال و ظرفیت مسافرگیری یا بارگیری مجاز وسیله نقلیه مورد بیمه و همچنین یدک و تریلر متصل به آن، حرفه و شغل خود و هرگونه اطلاعی که درباره کیفیت خطر دارد — به‌ویژه آنچه در ارزیابی خطر مؤثر است — را به‌طور کامل و صحیح کتباً به بیمه‌گر اعلام دارد تا بیمه‌گر بتواند با توجه به مشخصات خطر، حق بیمه مربوطه را تعیین نماید.

در طول اعتبار قرارداد بیمه، عواملی را که موجب تشدید خطر می‌شود باید ظرف پانزده روز کتباً به اطلاع بیمه‌گر برساند. هرگونه اظهار خلاف واقع، هر چند تأثیری در وقوع خسارت نداشته باشد، در صورتی که از روی سوءنیت باشد و سوءنیت محرز گردد، موجب بطلان قرارداد بیمه خواهد بود (ماده ۱۲ قانون بیمه مصوب ۱۳۱۶). در صورتی که سوءنیت بیمه‌گذار مسلم نشود، بیمه‌گذار ملزم است حق بیمه‌ای را که در صورت اعلام صحیح خطر باید بپردازد به بیمه‌گر بدهد.

با صدور بیمه‌نامه، بیمه‌گذار مدیون حق بیمه مربوطه می‌شود و موظف است حق بیمه مذکور در این قرارداد و اوراق الحاقی را طبق شرایط خصوصی قرارداد به بیمه‌گر بپردازد. حق بیمه جز در مواردی که توافق خاص و کتبی بین بیمه‌گر و بیمه‌گذار به عمل آمده باشد، باید یکجا و هنگام صدور بیمه‌نامه یا در سررسید مذکور در بیمه‌نامه پرداخت گردد.

شروع تأمین بیمه‌گر منوط به پرداخت اولین حق بیمه مقرر می‌باشد. چنانچه بیمه‌گذار حق بیمه را پس از صدور بیمه‌نامه یا در سررسید مذکور نپردازد، تأمین بیمه‌گر بعد از پنج روز از تاریخ شروع بیمه یا از ظهر روز سررسید مذکور معلق می‌شود و بیمه‌گر تعهدی نسبت به جبران خسارت وارد در مدت تعلیق ندارد. پس از انقضای یک ماه از تاریخ شروع تعلیق، بیمه‌گر حق فسخ قرارداد را خواهد داشت. بیمه‌گذار در هر حال مدیون حق بیمه زمان تعلیق تا تاریخ فسخ خواهد بود.

بیمه‌گذار موظف است به‌محض اطلاع از وقوع حادثه، جریان را بلافاصله و حداکثر ظرف پنج روز به اطلاع بیمه‌گر برساند و متعاقباً گزارش مقامات انتظامی و کلیه مدارک مربوط به علل و کیفیات وقوع حادثه، تاریخ و محل وقوع، هرگونه ادعا و مطالبه غرامت از طرف اشخاص ثالث، نام و نشانی زیان‌دیده، نام و نشانی شهود احتمالی و هر نوع اسناد و اطلاعاتی که درباره حادثه در اختیار دارد را به بیمه‌گر تسلیم کند.

هرگاه در اثر تأخیر یا اطلاع‌ندادن بیمه‌گذار یا عدم تسلیم مدارک درخواستی زیانی متوجه بیمه‌گر شود، بیمه‌گر حق مراجعه و مطالبه زیان مذکور را از بیمه‌گذار خواهد داشت.

حق توافق و تصفیه خسارت‌های مشمول این بیمه‌نامه تا میزان تعهد بیمه‌گر در کلیه مراجع و مراحل قضائی برای بیمه‌گر محفوظ است و بیمه‌گذار و نمایندگان او بدون موافقت کتبی بیمه‌گر حق سازش و توافق با اشخاص ثالث را ندارند. در هر حال بیمه‌گر حداکثر تا حدود مبالغ بیمه‌شده جواب‌گوی خسارت‌هایی است که میزان آن‌ها از طرف کارشناسان خود یا کارشناسان مراجع صلاحیت‌دار قضائی تعیین و برآورد شده و مطابق مقررات قانونی و مواد این بیمه‌نامه قابل پرداخت باشد.

بیمه‌گر متعهد است خسارت وارد به اشخاص ثالث را با توجه به مواد و شرایط این بیمه‌نامه و ضمائم و ملحقات آن، حداکثر تا حدود مبلغ بیمه‌شده به اشخاص ثالث زیان‌دیده بپردازد.

میزان تعهد بیمه‌گر در هر حادثه و نسبت به هر خسارت بدنی و مالی در شرایط خصوصی بیمه‌نامه قید می‌گردد. تعهد مذکور نباید از میزان حداقل مقرر در آیین‌نامه‌های اجرایی قانون بیمه اجباری کمتر باشد.

کسانی که در اثر حوادث وسایل نقلیه موتوری به دیگران زیان بدنی وارد آورند موظفند کمک‌های اولیه لازم را برای نجات مصدومین به عمل آورند. هزینه‌هایی که از این بابت متحمل می‌شوند تا میزان ۲۰٪ کل خسارت در مقابل ارائه اسناد مثبته از طرف بیمه‌گر جبران خواهد شد.

جبران خسارت‌های بدنی و مالی که در اثر محمولات وسایل نقلیه به اشخاص ثالث وارد می‌شود بر عهده بیمه‌گر خواهد بود؛ لکن خسارت‌های ناشی از عملیات حین بارگیری و باراندازی و خسارت‌هایی که به خود محمولات وسیله نقلیه مورد بیمه وارد می‌شود از شمول تعهدات این بیمه‌نامه خارج است.

در صورتی که راننده وسیله نقلیه مورد بیمه هنگام وقوع حادثه فاقد گواهینامه رانندگی باشد یا گواهینامه او باطل شده یا مطابق مقررات راهنمایی و رانندگی متناسب با نوع وسیله نقلیه نباشد و موجب خسارت اشخاص ثالث گردد، بیمه‌گر حق دارد پس از پرداخت خسارت وارد به اشخاص ثالث به مسئول حادثه مراجعه و خسارت‌های پرداخت‌شده و زیان‌ها و هزینه‌هایی که از این بابت متحمل شده است را مسترد دارد.

خسارت‌هایی که در اثر مستی راننده وسیله نقلیه مورد بیمه به اشخاص ثالث وارد می‌شود تا حدود مبلغ بیمه‌شده از طرف بیمه‌گر جبران می‌شود و سپس از مسئول حادثه مطالبه و به نفع بیمه‌گر وصول خواهد شد. ولی در هر حال خسارت وارد به راننده‌ای که حادثه در اثر مستی او ایجاد شده باشد قابل پرداخت نیست.

برآورد خسارت‌های وارد به اشخاص ثالث به وسیله کارشناس یا کارشناسان صورت می‌گیرد. در صورت عدم توافق در میزان خسارت طبق ماده ۲۳ این بیمه‌نامه عمل خواهد شد.

پس از آنکه بیمه‌گذار و اشخاص ثالث مدارک و اطلاعات لازم و مورد درخواست بیمه‌گر را تسلیم کردند، رسیدگی به پرونده خسارت به‌منظور تصفیه خسارت موضوع آن آغاز می‌شود. خسارت ظرف مدت پانزده روز از تاریخ توافق طرفین و در صورت ارجاع به داوری یا طرح در محاکم صلاحیت‌دار ظرف پانزده روز از تاریخ اعلام رأی قطعی داوران یا دادگاه صالح تصفیه می‌شود. هنگام تصفیه قطعی خسارت، کلیه مبالغی که قبلاً بیمه‌گر بابت همان حادثه پرداخته است از مبلغ نهایی کسر خواهد شد.

از تاریخ انتقال وسیله نقلیه مورد بیمه به هر حال با عنوان حقوقی به دیگری، قرارداد بیمه خودبه‌خود به مالک جدید منتقل می‌شود. انتقال‌گیرنده موظف است ظرف پانزده روز از تاریخ انتقال، شماره بیمه‌نامه، تاریخ دقیق انتقال وسیله نقلیه، نام و نام خانوادگی خود، آدرس و شغل، و مورد استعمال تازه وسیله نقلیه را به‌وسیله نامه سفارشی یا در قبال دریافت رسید به بیمه‌گر اطلاع دهد و باقی‌مانده حق بیمه اضافی را در صورتی که مشمول اضافه حق بیمه گردد بپردازد.

در صورتی که ظرف پانزده روز تمام از تاریخ انتقال مراتب فوق به بیمه‌گر اطلاع داده نشد، انتقال‌گیرنده مسئول هر نوع زیانی است که از این بابت به بیمه‌گر وارد شود.

در صورت تشدید خطر موضوع بیمه، بیمه‌گر حق تجدیدنظر در میزان حق بیمه را دارد. در این صورت بیمه‌گر اضافه حق بیمه را تعیین و به بیمه‌گذار پیشنهاد می‌نماید؛ در صورتی که بیمه‌گذار حاضر به قبول و پرداخت آن نشود، بیمه‌گر حق فسخ قرارداد بیمه را خواهد داشت و اگر تشدید خطر در نتیجه عمل خود بیمه‌گذار باشد می‌تواند خسارت وارده را نیز از مجرای محاکم عمومی از او مطالبه کند.

در صورتی که بیمه‌گر پس از اطلاع از تشدید خطر به نحوی از انحاء رضایت به بقای قرارداد بیمه بدهد — مثل آنکه اقساطی از حق بیمه را پس از اطلاع بپذیرد یا خسارت بعد از وقوع حادثه را پرداخته باشد — دیگر نمی‌تواند به مراتب مذکور استناد کند. وصول اقساط حق بیمه بعد از اطلاع از تشدید خطر یا پرداخت خسارت پس از وقوع حادثه دلیل بر رضایت بیمه‌گر به بقای قرارداد بیمه می‌باشد (ماده ۱۶ قانون بیمه مصوب ۱۳۱۶).

در صورتی که در مدت اعتبار بیمه‌نامه خسارتی اعلام نشود و بیمه‌گذار موجب پرداخت خسارتی از طرف بیمه‌گر نگردد، هنگام تجدید بیمه‌نامه به میزان جدول زیر از حق بیمه به بیمه‌گذار تخفیف داده می‌شود:

در صورتی که بیمه‌گذار مرتکب بی‌مبالاتی و بی‌احتیاطی‌های مکرر شود، حق بیمه اضافی نسبت به حق بیمه اصلی برای بقیه مدت قرارداد دریافت خواهد شد.

هر نوع خدعه و تبانی اشخاص ثالث یا ارائه مدارک مجعول که مؤثر در موضوع باشد، در صورت اثبات، موجب محرومیت از دریافت خسارت می‌گردد.

آغاز و انجام و مدت اعتبار قرارداد بیمه و ترتیب تمدید آن در شرایط خصوصی بیمه‌نامه قید می‌گردد.

قرارداد حاضر با ارسال یک اخطار قبلی پانزده‌روزه در موارد زیر قابل فسخ است.

بیمه‌گر و بیمه‌گذار و همچنین بیمه‌گر و اشخاص ثالث سعی خواهند کرد کلیه اختلافات ناشی از این قرارداد را از طریق داوری حل و فصل کنند.

مرور زمان دعاوی مربوط به این بیمه‌نامه از تاریخ وقوع حادثه دو سال می‌باشد و هر نوع اقدام ذی‌نفع به‌منظور مطالبه خسارت اعم از ارسال نامه یا تلگراف یا اظهارنامه قاطع مرور زمان خواهد بود. مدت مرور زمان جدید بعد از انقطاع یک سال است.

اعتبار این بیمه‌نامه در داخل خاک ایران است مگر آنکه توافقی در این مورد بین بیمه‌گر و بیمه‌گذار حاصل شده باشد.